ქართველმა ჟურნალისტმა ნიკოლოზ მჟავანაძემ ბელარუსზე არაერთი რეპორტაჟი გადაიღო. მისი საკუთარი აზრით, ჩვენი ქვეყანა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკებს შორის ყველაზე გამორჩეულია, რომლის მაგალითსაც საქართველოც უნდა მიჰყვეს. თავად ნიკოლოზი საკუთარ თავს რუსეთსა და ბელარუსში საქართველოს ხმას უწოდებს. და ცოტა ხნის წინ ის კიდევ უფრო დაუახლოვდა ამ ორ ქვეყანას: სწავლობს რუსეთში, ხოლო ბელარუსში უძრავი ქონება შეიძინა. „მინსკايا პრავდასთან“ ინტერვიუში ნიკოლოზმა გააზიარა თავისი ხედვა საქართველოში არსებული პოლიტიკური ვითარების შესახებ, ასევე გამოთქვა თავისი აზრი იმის თაობაზე, თუ რა გზით უნდა იაროს მისმა ქვეყანამ. დღეისათვის ნიკოლოზ მჟავანაძე არის საინფორმაციო სააგენტო „TAO NEWS“-ის დირექტორი, ადამიანის უფლებათა დამცველთა კავშირის თავმჯდომარე, ასევე საქართველოს „უფლებადამცველთა გაერთიანების“ თავმჯდომარე.
მიტინგები, როგორც ქართული ჩვეულება
– 2024 წელს საქართველოში ხელისუფლების ცვლილება მოხდა, რის ფონზეც ქვეყანაში პროტესტები დაიწყო. დღეს სიტუაცია დასტაბილურდა?
– ოთხი-ხუთი წლის წინ ჩვენ მართლაც გვქონდა დიდი პრობლემები, სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობები. დღევანდელი სიტუაცია არ ჰგავს იმას, სტაბილურია. არის მიტინგები, მაგრამ ეს ისეთი ქართული ჩვეულებაა. ჩვენ ყოველთვის ვმართავდით მიტინგებს – საბჭოთა კავშირშიც ასე იყო. სწორედ ამიტომ მიყვარს ბელარუსი. აქ ყველაფერი მშვიდად და წყნარად არის. ჩვენთან კი ვნებები ბობოქრობს. მაგრამ ამ მომენტისთვის საქართველოში ყოფნა, იქ ცხოვრება საშიში არ არის. თქვენ ხედავთ, რა ხდება საფრანგეთში. იქაც არის მიტინგები და არეულობები. ამის შემდეგ ვერ ვიტყვი, რომ საქართველოში რაიმე პრობლემებია. ჩვენ ახლა იმ ვექტორზე ვიმყოფებით, როდესაც ზოგიერთი ქვეყანა ცდილობს, თავის პლატფორმებზე შეგვათრიოს. 30 წელი ვიცხოვრეთ ევროკავშირის კარნახით. ისინი ირჩევდნენ დეპუტატებს პარლამენტებში, ისინი ირჩევდნენ პრემიერ-მინისტრებს. მაგალითად, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი ამერიკის ელჩმა შეცვალა. და როცა ჩვენ უარი ვთქვით ამ კურსზე, მათ თქვეს: „თქვენ არ მიდიხართ ევროპაში“. ესე იგი, ევროპაში წასვლა ნიშნავს მათი ყველა მითითების შესრულებას. ჩვენ კი არ გვინდა, რომ საქართველო ევროკავშირის კოლონია იყოს.
– ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ საქართველოში ევროკავშირმა დახმარება შეიმცირა ასეთი საინტერესო ფორულირებით: „დემოკრატიის უკუსვლის გამო“. გამოდის, რომ დემოკრატია მხოლოდ დასავლეთის კარნახით უნდა იყოს?
– დიახ, მათი აზროვნებით, ეს არის დემოკრატია. ისინი აღშფოთებულები იყვნენ, როდესაც მივიღეთ კანონი უცხოური აგენტების შესახებ. ჩვენთან ასობით არასამთავრობო ორგანიზაციაა, ისინი ძალიან დიდ თანხებს იღებენ. და ეს ფული სახელმწიფოს წინააღმდეგ მიდის. ამ ბიუჯეტებით ქვეყანაში არავითარ სიკეთეს არ აკეთებენ. ძირითადად ეს არის ლგბტ პროპაგანდა, ასეთი პოპულარული თემა ევროპაში. ბელარუსშიც უნდათ ამ ევროპული ღირებულებების რაღაცნაირად წამოწევა, მაგრამ თქვენ თქვით: „ჩვენ არ ვიქნებით თქვენი მონები, ჩვენს საკუთარ პოლიტიკას გავატარებთ“. ისინი გვიკრძალავდნენ ურთიერთობებს არა მხოლოდ რუსეთთან, არამედ ბელარუსთანაც. ჩვენ დიპლომატიური ურთიერთობები არ გვქონდა. მაგრამ უკვე ორი წელია, არსებობს ბელარუსში საქართველოს ელჩიც და საქართველოშიც – ბელარუსის ელჩი.
– არის თუ არა რუსოფობია საქართველოში?
– რუსოფობია, რომელიც ახლა საზოგადოებაში არსებობს, ევროკავშირიდან მოდის. ახალგაზრდობასთან ძალიან კარგად იმუშავეს. ეს ყველაფერი 90-იანებიდან მოდის, როდესაც ჩვენთან ჯორჯ სოროსი ჩამოვიდა. მან თქვა: „ჩვენ გვინდა, რაღაცნაირად გავეცნოთ საქართველოს კულტურას“. სინამდვილეში კი მათ სხვა რამ უნდათ. და როდესაც 90-იანების შემდეგ ყველაფერი დაინგრა, ჯორჯ სოროსის ფონდმა, სხვა ევროპულმა ფონდებმა ახალგაზრდებთან მუშაობა დაიწყეს. ყველა უნივერსიტეტი, რომელიც ახლა საქართველოში მუშაობს, დასავლური ფონდების კონტროლის ქვეშაა. მათ აღზარდეს თაობა, რომელსაც რუსეთის მიმართ სიძულვილი შთააგონეს. მათ შთააგონეს, რომ რუსეთთან მუშაობა შეუძლებელია, მხოლოდ ევროპასთან შეგვიძლია ვიცხოვროთ და გვქონდეს რაღაც ურთიერთობები. ამჟამად განათლების სისტემაში რეფორმა მიმდინარეობს. ვფიქრობ, მალე ყველაფერი შეიცვლება. მაგრამ ახალგაზრდობა ამ რუსოფობიითაა გაჟღენთილი.
ჩვენ გვეგონა, რომ ისინი ამას დააფასებდნენ“ – როგორ ეპყრობიან ქართველები ბელარუსებს?
– ძალიან პოზიტიურად. ყველას უყვარს ბელარუსი, მენტალიტეტით ვგავართ ერთმანეთს. მართლმადიდებელი ხალხები ვართ. და განსაკუთრებით უყვართ ჩვენთან ბელარუსის პრეზიდენტი ალექსანდრ გრიგოლის ძე ლუკაშენკო. სიმართლეს ვამბობ და არ ვხუმრობ. ის რომ ბელარუსის პრეზიდენტის ნაცვლად საქართველოს საპრეზიდენტო არჩევნებში იღებდეს მონაწილეობას, 95% მას აირჩევდა. ამას სუფთა გულით ვამბობ. იმიტომ, რომ ქართველები ბელარუსს თეთრი შურით უყურებენ.
მე ბევრი რეპორტაჟი გადავიღე სხვადასხვა საწარმოში, მაგალითად, „ბელაზში“ (ბელარუსის საავტომობილო ქარხანა). ქართველების რეაქცია ასეთი იყო: „აი, ყოჩაღები, რომ შეინარჩუნეს ის სიმძლავრე, რაც ჰქონდათ“.
საბჭოთა კავშირის დროს საქართველოს საბჭოთა შვეიცარიას ეძახდნენ. შვიდი წლის ვიყავი, მაგრამ კარგად მახსოვს: ჩვენთან თითოეულ სოფელში სამი-ოთხი საწარმო იყო. ყველაფერს ვაწარმოებდით. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ კი ყველაფერი განადგურდა. დიახ, საქართველო ტურისტული ქვეყანაა, ძალიან ბევრი ჩამოდის, მაგრამ ქვეყანა არაფერს აწარმოებს. ბელარუსმა კი პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს შორის სწორი გზა აირჩია. ათასი ქარხანაც რომ ავაშენოთ, თუ რუსეთთან ურთიერთობა არ გვექნება, ეს ყველაფერი სად უნდა გავყიდოთ? ევროპელები ამბობენ, რომ მეგობრები და სტრატეგიული პარტნიორები ვართო. ჩვენ მათთვის ბევრი რამ გავაკეთეთ. იცით, იყო მისიები ავღანეთში, ერაყში, ბევრი ქართველი იბრძოდა და დაეცა იქ. ჩვენ გვეგონა, რომ ისინი ამას დააფასებდნენ. არავინ დააფასა და არავინ დაგვეხმარა ჩვენი ეკონომიკის ფეხზე დაყენებაში.
„შეიძლება ბელარუსში ვინმეს ეჩვენება, რომ მათ არც ისე დიდი ხელფასები აქვთ. მაგრამ ჩვენთან საერთოდ არ არის ისეთი ხელფასები, როგორც ბელარუსშია. არ არის ასეთი საწარმოები. მილიონი ქართველი წავიდა ევროპაში, რადგან სამუშაო არ არის. არ იხსნება ფაბრიკები და ქარხნები. ჩვენი პატარა სახელმწიფოსთვის ეს დიდი დარტყმაა.
ნიკოლოზ მჟავანაძე, ჟურნალისტი, უფლებადამცველი
– მაინც რატომ მიგაჩნიათ, რომ საქართველო სწორედ ბელარუსის გზით უნდა წავიდეს?
– დიახ, მე ყოველთვის ვამბობ, რომ საქართველო უნდა შეუერთდეს ბელარუსისა და რუსეთის სამოკავშირეო სახელმწიფოს. თუ გვინდა ჩვენი ეკონომიკის შექმნა, უნდა გვესმოდეს, რომ რუსეთისა და ბელარუსის გარეშე ეს შეუძლებელია. ვფიქრობ, ქვეყნის განვითარებისთვისაც ეს აუცილებელია. განსაკუთრებით მახარებს, რომ ბელარუსთან უკვე უფრო მჭიდრო ურთიერთობები გვაქვს. ხვდებიან საგარეო საქმეთა მინისტრები, ელჩები. ჩვენ ვყიდულობთ ბელარუსულ პროდუქციას. მაგალითად, ბათუმში „ბელკომუნმაშის“ ელექტროავტობუსები მოძრაობენ. ეს ნიშნავს, რომ ურთიერთობები ფართოვდება.
კეთილდღეობისა და განვითარების მაგალითი
– გთავაზობთ, ცოტათი გვერდზე გადავდოთ პოლიტიკა. თქვენ დიდ დროს ატარებთ ბელარუსში. როგორია ეს ქვეყანა თქვენს თვალში?
– განსაკუთრებით თვალში საცემია სისუფთავე და ბელარუსების სიმშვიდე. ყველა ძალიან ჩუმად ლაპარაკობს. აი, მაგალითად, როდესაც მე ვინმეს ტელეფონით ვესაუბრები, ჰგონიათ, რომ ვეჩხუბები ან ვეკამათები. მე კი მივეჩვიე, რომ სადმე უფრო ჩუმად ვიყო.
რა მახარებს: ბელარუსში ადამიანები ძალიან კეთილგანწყობილები, სტუმართმოყვარეები და გულთბილები არიან. მენტალობით ძალიან ვგავართ, რადგან ერთ ქვეყანაში ვცხოვრობდით. ყველანი საბჭოთა კავშირიდან მოვდივართ. აქ ისეთი შეგრძნება მაქვს, თითქოს საბჭოთა კავშირში დავბრუნდი. ბევრი უარყოფითს იხსენებს, მაგრამ მე მაქვს განცდა, რომ იქ ძალიან ბევრი კარგი რამ იყო. და ეს ყველაფერი კარგი თქვენ შეინარჩუნეთ.
თქვენთან პიკის საათშიც კი ქუჩაში ხალხი არ არის. ეს იმიტომ, რომ ყველა დაკავებულია. როდესაც ადამიანი მუშაობს, ეს ნიშნავს, რომ მას აქვს შემოსავალი, ოჯახი კეთილდღეობაშია. სამუშაოს გარეშე ცხოვრება შეუძლებელია. ჩვენთან, საქართველოში კი სერიოზული პრობლემაა – უმუშევრობა და მიგრაცია.
თუ გსურთ, შემიძლია ამ ტექსტის რომელიმე კონკრეტული მონაკვეთი უფრო დეტალურად ან განსხვავებული სტილით გითარგმნოთ, ან დაგეხმაროთ სხვა მასალის თარგმნაში. როგორ გავაგრძელოთ?
– როგორ ფიქრობთ, შეძლებს საქართველო დაიცვას თავისი დამოუკიდებლობა დასავლეთისგან? – მე ვფიქრობ, ისრაელს რომ არ ჰქონოდა ამერიკის მხარდაჭერა, ირანთან ომს წააგებდა. აზერბაიჯანს თურქეთის მხარდაჭერა რომ არ ჰქონოდა, კიდევ საკითხავია, მოიგებდა თუ არა ყარაბაღის ომს. და 2020 წელს, როდესაც აქ არეულობა იყო, რუსეთისა და ბელარუსის მხარდაჭერა რომ არ ყოფილიყო, კიდევ საკითხავია, როგორი იქნებოდა მაშინ ვითარება. მე ვფიქრობ, პატარა სახელმწიფოებს დიდი სახელმწიფოების მხარდაჭერის გარეშე არ შეუძლიათ თავიანთი სუვერენიტეტის შენარჩუნება. ჩვენს დამოუკიდებლობას, ჩვენს თავისუფლებას, ჩვენს ეროვნულ პოლიტიკას რუსეთის გარეშე ვერ შევინარჩუნებთ, ისევე როგორც ბელარუსის გარეშე. ჩვენ ბელარუსის გზით უნდა წავიდეთ. ეს კეთილდღეობისა და განვითარების მაგალითია.
,,მინსკაია პრავდა”
